İş stresinin bir tanimi, Isin gereksinimleri çalisanin yeteneklerine, becerisine ve ihtiyaçlarina karsilik vermezse ortaya çikan fiziksel ve duygusal tepkilerdir.
Diger bir tanima göre ise, asiri baskiya ve diger taleplere bireyin karsi tepkisidir.Isyerlerindeki stres giderek artmakta. Küresellesme, yeni yönetim organizasyonlari, yeni teknolojiler ve yönetim biçimleri, hem isletmelerin hem de çalisanlarin beklentilerinin artmasi is stresinin artmasina neden olmaktadir.
Uzun süren stresin sagligimiza yaptigi olumsuz etkiler bugün bilinmektedir. Arastirmalara göre stres ve kalp hastaligi, sirt agrisi, bas agrisi ve sindirim sistemi gibi fiziksel rahatsizliklar; kaygi, depresyon, konsantrasyon kaybi ve karar vermekte zorluk gibi psikolojik belirtiler arasinda iliski oldugu yaygin olarak görülmektedir. Is stresinin çalisanlar üzerindeki olumsuz etkilerinin yani sira, isletmeler açisindan da verimliligin ve kalitenin düsmesi gibi olumsuz sonuçlara yol açmaktadir.
Isyerinin çalisma kültürü, çalisanlara yöneltilen talepler, çalisanlarin karar sahibi olup olmamalari, is yerindeki iliskiler, yeni yönetim organizasyonlari, çalisanlarin isletme içindeki rollerinin tanimlanmis olup olmamasi, çalisanlarin yeterli destegi ve egitimi alip almamalari gibi faktörler is stresini arttirmaktadir. Isyerinin çalisma kültürü; Is yerinde samimi ve güvenilir iletisimin olmamasini veya yetersiz olmasini, çalisanlara söz hakki verilmemesini, personelin karar mekanizmalarina katilamamasini, çalisanlarin uzun saatler çalismasinin ve eve is götürmelerinin beklenmesini, danismanlik verilmemesini, tutarsiz yönetici davranislarini ve çalisanlara saygi ve adalet gösterilmemesi gibi konulari kapsar.
Çalisanlara yöneltilen talepler; Asiri is yükünü, verilen is için zamanin az tutulmasini, is için gerekli egitimlerin verilmeyisini, çalisandan asiri sorumluluk beklenmesini veya çalisanin sorumluluk duygusunun az olmasini, yeterli sayida eleman olmamasini, rutin isleri, is doyumunun azligini, kendine güvenin az olmasini, isyerinin isinma, gürültü, isiklandirma, kirlilik gibi çalisma kosullarinin yetersizligini kapsar. Isyerindeki iliskiler; Isyerlerinde yasanan psikolojik siddeti, pasif veya saldirgan yöneticileri veya çalisma arkadaslarini, isyerindeki çatismalari, sosyal destegin olmayisini ve cinsiyet ayirimin yapilmasi gibi konulari kapsar. Yeni yönetim organizasyonlari; çalisanlara degisiklikler hakkinda çok az bilgi verilmesini veya hiç bilgi verilmemesini, yönetimle ilgili degisikliklerle ilgili planlar ve tarih konusunda bilgi verilmemesini, isten çikarilma korkusunu ve kidemli yöneticilerin isyerinden ayrilmasi gibi konulari kapsar. Çalisanlarin isletme içindeki rollerinin tanimlanmis olup olmamasi; calisanlarin kendi veya digerlerinin rolleri konusunda yeterli bilgiye sahip olmamalari, is tanimlarinin belirsiz olmasi, hedeflerin belirsiz olmasi ve çalisanlarin birden fazla yöneticiye sorumlu olmalari gibi konulari kapsar.
Çalisanlarin yeterli destegi ve egitimi alip almamalari; Is arkadaslarinin veya yöneticilerin destekleyen tutum içinde olmamalari, yöneticilerin çalisanlari tanimak için çaba göstermemeleri, bireysel farklari dikkate almama ve yeterli geri bildirimde bulunmama gibi konulari kapsar. Arastirmalar, is stresinin isletmelere olumsuz etkilerini göstermektedir. Bu olumsuz etkiler çalisanlarin ise bagliliklarinin azalmasi, personelin performans ve üretkenligindeki düsüs, insan hatasina bagli olarak kazalarin artmasi, sik sik personel degisimi, müsteri memnuniyetinin azalmasi, isletmeye açilan davalar, isletmenin imaj ve söhretinin etkilenmesidir. Isyerlerinde sikça karsilasilan psikolojik siddet (mobbing) de, çalisanlarin streslerinin artmasina, çalisanlarin islerini birakmalarina ve hatta intiharlara kadar varabilen ciddi sonuçlar dogurabilmektedir. Psikolojik siddet çalisana astlari, yöneticileri veya kendi düzeyindeki meslektaslari tarafindan sistematik bir sekilde uygulanan onur kirici davranislari ifade etmektedir. Isyerindeki psikolojik siddet; haksiz suçlamalar, küçük düsürmeler, sözel ve cinsel tacizler veya duygusal siddet uygulamak yoluyla bir kisiyi isletmeden dislamayi amaçlayan kötü niyetli bir eylem olarak tanimlanmakta ve çalisanlari islerini terk etmeye zorlamak amacini tasimaktadir.
Siddete maruz kalan çalisana uygulanan olumsuz davranisin sürekliligi ve düzenliligi söz konusudur. Isyerinde kisi ya da kisiler üzerinde sistemli sekilde baski yaratarak bunaltma, korkutma, tehdit gibi taktiklerle isten istifa asamasina kadar ulasabilen bu olay, özellikle isten çikarmalarin giderek çogaldigi ekonomik kriz dönemlerinde yogunlasmaktadir.
Siddete ugrayan çalisanin kusurlu oldugu ve kendi istegiyle isten ayrildigi ifade edilmektedir. Eger bir isletme içerisinde, stres yaratan kosullari ve bu tür saldirilari önlemeye veya cezalandirmaya yönelik, politikalar mevcut degilse, saldirganlar siddet yaratmaya devam edecektir ve is stresi isletmeyi olumsuz etkileyecek ve isletme de sonuçlarina katlanmak zorunda kalacaktir. Ayrica is stresinin önlenmesi için kurumsal ve bireysel düzeyde tedbirlerin alinmasi zorunludur.

Psikolog Mehtap Tamer
www.yasamatolyesi.biz
mehtap.tamer@yasamatolyesi.biz

Ihanet, siddet ve madde bagimliligi gibi büyük sorunlar iliskileri etkiler. Ancak bazen önemsiz sorunlar sevgiye en fazla zarari verebilir. Yerdeki kirli çoraplar gibi Esimizin yemek yerken ses çikarmasi gibi Dis macununu ortadan sikarak kullanmak gibi dagittigi esyalarini toplamamak gibi Banyonun kapisini açik birakmasi gibi nikahtan hemen sonra olaylar baslar.
Hayran oldugumuz, mükemmel insan bizi rahatsiz etmeye baslar. Esimizin havlu katlamayi bilmedigini ve ögrenmeye de niyeti olmadigini kesfederiz. Çekmeceleri açmayi bildigini ama kapamayi bilmedigini kesfederiz. Bulasik makinesini doldurmalari bile bizi rahatsiz eder. Hiçbir zaman istedigimiz gibi temizlik yapamayacaklardir. Biraz egitimle onlari degistirebilecegimizi düsünürüz ama aylar sonra hiçbir degisiklik göstermediklerini farkederiz. Birinci yilin sonunda hayal kirikligimiz artar ve tartismalara, gözyaslarina, öfke nöbetlerine ve tehditlere baslariz. Iliskilerde rahatsizliklarin olmasi kaçinilmazdir.
Huyu ve tercihleri bizimle ayni olan birisini bulmak hemen hemen olanaksizdir. Bir iliskideki en büyük zorluklardan biri, Iliskimizi bozmadan esimizin bizi rahatsiz eden davranislariyla nasil yasayacagimizdir. Her iliskide eslerden biri digerine göre daha daginiktir.
Çiftlerin yüzde sekseni, evdeki daginiklik ve karisikligin, iliskilerinde gerginlik yarattigini bildirmektedirler. Hepimiz dünyaya farkli sekilde bakariz ve birbirimizden beklentilerimiz farklidir. Bunlari belirleyen seyler genetik yapilarimiz, inançlarimiz ve hayata bakisimiz ve dogup büyüdügümüz ailemizle geçirdigimiz yasantilardir. Çiftler karsidakini rahatsiz edebilecek davranislarini iliskilerinin basinda gizlerler ve ancak evlendiklerinde göstermeye baslarlar.Çünkü evlendigimizde gevseriz.
Rahatsizlik veren davranislarin ilk çikisinda büyük tepki yoktur ama zaman geçtikçe karsimizdakinin hassasiyeti artar. Banyoda yerdeki ilk islak havlu az rahatsiz eder; yüzüncü kez yere atilmis islak havlu ise büyük bir tepki dogurur. Esinizin sizi rahatsiz eden böyle bir davranisi varsa bunu sevecen bir sekilde dile getirin çünkü bunun sizi rahatsiz ettigini esiniz farketmemis olabilir. Esiniz aliskanliklarini birakamiyorsa rahatsizliklarinizi tekrar düsünün.
Evi iyi temizlemedigine odaklanacaginiza size ne kadar yardimci oldugunu düsünün. Böyle düsündügünüzde sadece sizi rahatsiz eden konuyu çözmekle kalmaz iliskinizi de düzeltebilirsiniz.
Eger iliskimizin devamini istiyorsak bazi seyleri degistirmemiz gerekir. Iliskideki rahatsizlik veren konulari ortadan kaldirmak iki tarafa baglidir. Iliskiyi bozmak da bize baglidir. Soruna nasil baktigimiza baglidir. Eger esimiz bizi rahatsiz eden bir sey yapiyorsa, bundan bahsetmenin dogru ve yanlis yolu vardir. Eger tatlilikla dile getirirsek esimiz sevgimizden süphelenmez, bunu Psikolog John Gottman yumusatilmis baslangiç diye tan Esimiz onu kontrol ettigimizi düsünmemelidir. Kontrol edildigini hissetmek çiftlerin yüzde kirkinin sikayet ettigi bir iliski sorunudur. Iliskilerimizde ne yapmamiz gerektiginin bize söylenmesi hosumuza gitmez. Iliskide iki tarafin rahatsiz oldugu seyler elestiri konusu yapilabilir. Ancak elestirinin kendisi de tehlikeli bir rahatsizlik durumudur. Elestiri bizde, saldirilmis ve sevilmiyoruz, duygusu yaratabilir. John Gottmana göre böyle durumlarda erkekler susar ve konusmayi reddederler. Kadinlar da sikayetlerini çogu kez elestiri seklinde dile getirirler.
Eslerine, onlarda gördükleri yanlislari ve nasil degistirmeleri gerektigini söylerler. Bu çogu kez istenen sonucu getirmez; erkekler saldiriya ugramis hissederler, savunmaya geçerler ve tarafsiz bir sekilde dinlemezler.
Elestiriyle baslayan konusmalar tartismayla biter. Bu nedenle karsi tarafi suçlamayin, konusmalarinizi sen yerine benle baslayan cümlelerle yapin ve elestiri yapmadiginiza açiklik getirin. Degerlendirme yapmadan ve hüküm vermeden konuyu tanimlayin ve kibarca neye ihtiyaciniz oldugunu ben dilini kullanarak anlatin.

Psikolog Mehtap Tamer
www.yasamatolyesi.biz
mehtap.tamer@yasamatolyesi.biz

Mutlu bir aile için mutlu bir evlilik şarttır. Mutlu evlilik için, iki eşin de kendi hatalarını kabul edebilmesi, eleştiriye açık olabilmeleri ve birbirlerine saygı göstermeleri gerekir. Evlilik bir takım çalışmasıdır; iki eşin birbirlerine ve evlilik kurumuna bağlılık göstermeleri ve birbirlerine destek olmalarıdır. Eşlerin evlilik birlikteliğini kurarken, birbirlerinin özgürlüğüne saygı göstermeleridir. İyi ve sağlıklı bir evlilik çocuklarımızı sevgi dolu ve mutlu yaşama hazırlamanın ilk kuralıdır. İyi bir evliliğin birçok koşulları vardır ve bazıları şunlardır;
-İyi bir evlilik için etkili iletişim gereklidir. Etkili iletişimin ilk kuralı da karşımızdakini dinlemek, onu suçlamadan ve kişiliğine saldırmadan konuşabilmektir.
-Evin işlerini ortaklaşa yapmaktır. Evin bütçesine birlikte karar vermektir.
-Günde en az bir kez, 10 dakika bile olsa, eşler konuşmak, birlikte olmak ve sarılmak için birlikte zaman geçirmelidirler.
-Eşler diğerinin yorgun, sinirli, mutsuz ve stresli olabileceğini unutmamalıdır.
-Eşler birbirlerini değiştiremeyeceklerini ancak birlikte büyüyüp gelişebileceklerini bilmelidirler.
-Eşler zamanı geldiğinde birbirlerine iltifat ve teşekkür etmelidir.
-Eşler hata yaptıklarında özür dilemesini ve hatalardan ders alabilmesini bilmelidir. Eşler kendi davranışlarının sorumluluğunu almalı ve karşı tarafı suçlamayı bırakmalıdır.
-Tartışırken kullandıkları sözcüklere ve ses tonlarına dikkat etmelidirler.
 -Ara sıra çocuklar olmadan yalnız veya başka çiftlerle kaliteli zaman geçirmelidirler.
-Eşler birbirlerini sadece güçlü yönleriyle değil zayıf yönleriyle de kabul etmelidir.
-Evliliğin sürekli emek ve çaba istediği unutulmamalıdır.
İletişim bütün ilişkiler için çok önemlidir. İletişim yetersizliği evlilik ve aile sorunlarının en önemlisidir. Eşler ve çocuklar konuşmak için birbirlerine zaman ayırmalıdırlar, ancak birisi konuşurken diğeri onun sözünü kesmemelidir. Eşler ilişkilerinin başında birbirlerine uzun zaman ayırırlar, birbirlerini yakından tanımak isterler.
Böylece birbirlerine yakınlaştıklarını ve birbirlerini tamamladıklarınıdüşünürler. Aile ve evlilik yaşantısında birlikte geçirilen zaman çok önemlidir. Ancak bu zamanla unutulur, iş hayatı ve çocuklar birlikte geçirilen zamanın azlığının bahanesi olur.
Aile bireylerinin birbirlerine zaman ayırmayışları, kaliteli zaman geçirmeyişleri, ilişkilerdeki kopukluklar ve iletişim yetersizliği gibi sorunlar çoğu kez kavgaya dönüşen tartışmalara yol açabilir. Ancak bazı noktalara dikkat edersek tartışmaların kavgaya dönüşmesini önleyebiliriz; - Konuşmamızı sertleşmeden, olumsuz veya alaycı eleştiriler yapmadan dostça sürdürebiliriz.
- Canımız sıkılsa bile karşımızdakini dinlemeli ve saygı göstermeliyiz.
- Huzursuz olduğumuzda bunun nedeninin bizden mi yoksa karşımızdaki kişiden mi kaynaklandığını düşünüp, duygularımızın ve davranışlarımızın sorumluluğunu kabullenmeliyiz.
- Ağlamak, nefes alamamak, titremek veya baş ağrısı gibi fiziksel rahatsızlıklar ortaya çıkıyorsa tartışmadan uzaklaşmalı, odayı terketmeli ve sakinleşmek için zaman harcamalıyız.
- Uzlaşmasını bilmek gerekir. İki tarafın da isteklerinde fedakarlıkta bulunmaları tartışmayı olumlu sonuca götürür. Çocuklarımızla olan ilişkilerimizde onların yanında olduğumuzu göstermeliyiz. Konuşmak istediklerini farketmeli ve onlara değer verdiği
mizi göstermek için onlara zaman ayırıp konuşmalıyız. Söyledikleriyle ilgilenmek için yaptığımız işe ara vermeliyiz.
Çocuklarımızla kaliteli zaman geçirmek için haftada en az bir kez birlikte bir şeyler yapmalıyız. Çocuklarımızın müzik veya spor gibi ilgi alanlarını öğrenmeli ve ilgi göstermeliyiz. Konuşurken sesimizin tonuna ve davranışlarımıza dikkat etmeli, onlarla alaycı bir şekilde ve bağırarak konuşmamalıyız.
Onları azarlamamalı, olumsuz eleştirmemeli, tehdit etmemeli ve canlarını acıtacak şeyler söylememeliyiz. Onlara her zaman destek olduğumuzu davranışlarımızla göstermeliyiz.
Unutmamalıyız ki çocuklar yetişkinleri taklit ederek öğrenirler. Anne ve babalarının kızgınlıkla başa çıkma yollarını, problem çözme yöntemlerini ve iletişim kurma şekillerini taklit ederek öğreneceklerdir. Mutlu ve sağlıklı bir ailede öğretilenler çocuğa kendine güvenmeyi, yaşama ve insanlara karşı olumlu tutum göstermelerini ve sağlıklı ilişkiler kurmalarını öğretecektir; çocuklar diğer insanlara ve doğaya değer veren insan olmayı öğreneceklerdir.
Mutlu aile, aile bireylerinin birbirlerini koşulsuz sevdiği, övdüğü ve cesaretlendirdiği ailedir.

Psikolog Mehtap Tamer
www.yasamatolyesi.biz
mehtap.tamer@yasamatolyesi.biz

Washington Üniversitesİnden Dr J. Gottman ve meslektaşları (1993) özel bir ilişkinin kötüye gitmesinin dört belirtisi olduğunu bulmuşlardır:
Olumsuz eleştiri - İlişkinin taraflarından biri sadece şikayet etmekle yetinmez, eşinin kişiliğini ve/veya karakterini suçlar. Örneğin; ‘Sen özensiz, bencil birisin’ diyerek onu suçlar ve sözel olarak saldır. Küçümseme, saygısızlık - Eşlerden biri diğerine hakaret eder ve/veya duygusal şiddet kullanır. Örneğin; ‘Sen sadece aptal değilsin, tam bir geri zekalısın’ diyerek hakaret eder.
Savunma, korunma - İlişkinin taraflarından biri, eşinin sözel olarak bile, kendisine saldıracağından veya zarar vereceğinden korkar ve onu dinlemek istemez.
Muhalefet Etmek - Eşe önem vermemek, uzak ve soğuk durmak.
Colorado Üniversitesinden Dr H. Markman ve Dr S. Stanley (1988) de bir ilişkinin kötüye gitmesinin işareti olarak dört belirti tanımlamışlardır:
     Eşlerin ilişkisinde olumsuzlukların çoğalması - Şikayet etmenin ve eleştirinin artması.
     Eşini önemsememek – Eşler birbirlerini anlamaya çalışmazlar.
     Art niyet taşımayan veya olumlu olayları bile olumsuz yorumlamak – Eşin her yaptığını olumsuz veya düşmanca diye yorumlamak.
     Diğer eşten kaçınmak ve uzak durmak.
 
Biten bir ilişkiden sonra duygularımız….
Yapılacak her şeyi yaptınız ancak ilişkinizi bitirmenin zamanı geldi diye düşünüyorsunuz. Çok sevdiğiniz ve onunla birlikteliği çok arzuladığınız insanı terk etmek üzeresiniz. Acı çekiyorsunuz ve size göre dünyanın sonu geldi. Ağlıyorsunuz, duygularınız körelmiş durumda ve onunla geçirmiş olduğunuz zamanın boşa harcandığını düşünüyorsunuz. Farklı davranabilir miydim diye kendinizi sorguluyorsunuz. Yalnız kalmaktan korkuyor ve bir daha kimseyle ilişkim olmayacak diye düşünüyorsunuz. Hatta bitecek ilişkiniz evlilik ilişkisi ise arkadaşlarınızın veya komşularınızın duymasından utanıyorsunuz.
Aşağıda sıraladığım duygular biten bir ilişkinin ardından duyulan normal ve olağan duygulardır. Burada doğru ve yanlış yoktur, biten bir ilişkinin ardından herkesin duyguları farklıdır.

İnkar etme – İlişkimizin bittiğine bir türlü inanmak istemeyiz.
Öfke – Dünyamızı altüst ettiği için sevgilimize veya eşimize öfke duyarız.
Korku – Duygularımızın yoğunluğu bizi korkutur. Bir daha hiç sevemeyeceğimizi veya sevilmeyeceğimizi düşünerek korkarız. Acımızla başa çıkamayacağımızı düşünerek korkarız. Ama bunların tersi olacaktır.
Kendini suçlama – İlişkimizde her kötü giden şey için kendimizi suçlarız ve hayıflanırız.
Üzüntü – Kaybımızın ardından üzülür ve ağlarız.
Kargaşa ve düzensizlik – Dünyamızın elimizden kayıp gittiğini düşünürüz.
Ümit – Eşimizle tekrar barışacağımızı, ayrılığın geçici olduğunu ve onun bize geri döneceğini hayal ederiz. Duygularımız şifa buldukça ve ayrılığı kabullendikçe, yeni ve daha iyi bir geleceği ümit etmeye başlayabiliriz.
Pazarlık etmek – Eşimize bize yeniden bir şans vermesi için yalvarırız. ‘Lütfen gitme. Kalırsan değişeceğim’ diye pazarlık ederiz.
Rahatlama – İlişkinin doğurduğu acının, kavga gürültünün ve sıkıntının bitmesinden dolayı rahatlarız.
 
Biten ilişkinizin ardından…. Yaşamınıza devam edin. İlişkinizin bittiğini kabul edin. İlişkinizin bir süredir düzgün gitmediğini bilmenize rağmen, bitmesinden dolayı şaşkınlığa uğramanız doğaldır. Ayrılığı kabullenmeniz zaman alacaktır ve tekrar birleşme hayalleri kurmanız son derece doğaldır. Ayrılığı kısa sürede kabullenmeniz yaşamınıza devam etmenizi kolaylaştıracaktır. İlişkinizin bitmesi sizin veya eşinizin suçlu olduğunu göstermez. Ayrılık ikinizin uyuşmadığının göstergesidir. Onu ve kendinizi suçlamak yerine neyin doğru gitmediğini anlamaya çalışın. Böylece gelecekte aynı hataları yapma olasılığınız azalacaktır.
Bazen karşı taraf size sözel ve duygusal şiddet uygulayabilir. Bunun nedeni onların acı duyması ve sizi de incitmek istemeleridir. İlişkinizin yüzde yüz bittiğini bilmenize rağmen tekrar birlikte olmayı istemeniz doğaldır. Birkaç gün veya hafta için bile bir araya gelmeniz duyduğunuz acıyı arttıracaktır. Bunu istemenize neden genellikle duyduğunuz üzüntü ve yalnızlıktır. Böyle yapmanız ikinizin de daha fazla incinmenize yol açacaktır. Tekrar kendiniz olun. Sevdiğiniz müziği dinleyin, hoşlandığınız filmleri izleyin ve sevdiğiniz yemekleri pişirin. Gülmenin etkili bir ilaç olduğunu hatırlayın. Duygularınızı sizi sevenlerle paylaşın. Duygularınızı yazın. Gerekirse profesyonel yardım alın. Kendinize bakın. Egzersiz yapmaya gayret edin.

Psikolog Mehtap Tamer
www.yasamatolyesi.biz
mehtap.tamer@yasamatolyesi.biz

Aile üyeleri, arkadaşlarımız ve eşimizle olan ilişkilerimiz yaşamımızın çok önemli bir parçasıdır. İlişkilerimizin sağlıklı ve mutlu bir şekilde gelişebilmesi zamana ve her iki tarafın çabasına bağlıdır. Karşımızdakine sürekli emek harcayıp, ilişkimizi beslememiz gerekir.
- Sağlıklı bir ilişkinin en önemli bileşenlerinden biri dostluktur.
- Her iki tarafın olumlu ve olumsuz duygularını açıkca konuşabilmeleri gerekir.
- Karşımızdakinin duygularını, endişelerini ve gelecekle ilgili planlarını merak edip, öğrenmeye çalışmamız gerekir.
- Davranışlarımızın ve duygularımızın sorumluluğunu üstlenmeliyiz.
- İlişkimizden neşe alabilmeliyiz.
- Kendimizi tanımalı ve ilişkiye yapacağımız katkıları bilmeliyiz.
- Karşımızdakinin bizden önce bir geçmişi olduğunu kabullenmeliyiz.
- İlişkinin geleceği ile ilgili beklentilerimiz de ilişkinin geleceği için çok önemlidir.

Eşimizle olan ilişkimiz çok önemlidir; bu ilişkide yetişkin sevgisini, anlaşma yapmayı, değişmeyi ve uzlaşmayı öğreniriz. Sağlıklı bir evlilik ilişkisi karşılıklı saygıya ve iletişime bağlıdır. Bu ilişkide haklarımız, fırsatlarımız ve sorumluluklarımız eşittir. İki tarafın da beklentileri aynıdır, bunlar; sevgi, mahremiyet, iletişim, bağlılık, eşitlik, saygı, uyum, duygusal destek, ekonomik destek ve dostluktur.
61 yıldır evli olan bir çiftin söyledikleri sağlıklı bir ilişki için bize yol gösterici nitelikte;

" Evlenmeden önce kocamı, eşimi değiştiremeyeceğimi bilmek isterdim, onu olduğu gibi kabul etmeyi öğrenmek zorunda kaldım. Ben çok düzenli bir insanım, eşim ise buluşmamıza geç kalsa bile umursamaz. Ayrı zevklerimizin olması bize bağımsızlık sağladı. Böylece ara sıra birbirimizi rahat bırakmış olduk. Evliliğimizin başında maddi açıdan zor günler geçirdik ve çatışmalarımız oldu. Kocam her zaman tutumlu idi, bu yüzden çok büyük tartışmalarımız oldu. İlişkimizin güç bir dönemi idi ama onu terk etmemi gerektirecek kadar güç bir dönem değildi. Bizim zamanımızda boşanmak yoktu, insanlar mutsuz da olsalar evli kalırlardı. Genç çiftlere tavsiyelerimiz şunlar; Cinsellik önemli ama ilişkinizi devam ettiren en önemli etmen değil. Eşinizin sevmediğiniz yönlerini kabullenmeyi öğrenin. İyi yönlerine odaklanın ve çaba gösterin. Birbirinize ilgi ve özen gösterin. Kocam bana her zaman sürprizler yapar. Sevdiğim pastayı ve çukulatayı alır. Ara sıra da çiçek getirir. Kızımız birkaç sene önce ona bir araba aldı. Biz ona flört arabası diyoruz. Ara sıra özenle giyinip o arabayla gezmeye gidiyoruz. Karımla ömür boyu evli kalmak üzere evlendik, evlilik bizim için bir deneme değildi. Kalıcı bir evlilik için önerilerimiz; Kocam çok akıllıdır, ben de düzenliyim. Birbirimizi dengeliyoruz. Bazen tartışırız ve birbirimizi dinlemeyiz. Her konuda aynı düşüncede olmayız ama sevgimiz ağaçlar kadar yüksek denizler kadar geniş. Ve bununla gurur duyuyorum.

20 yıllık evli bir çift de şunları anlatmakta;

Bay doğru’yu seçmek çok önemli. Kocamı üniversiteye giderken tanıdım, büyükannesiyle yaşıyordu. Büyükannesine karşı çok saygılı ve düşünceli idi. Bazı çiftler ilişkileri hakkında hep arkadaşlarına danışırlar. Biz karımla hiç böyle yapmadık, arkadaşlarımızla konuşsak bile sorunlarımızı hep kendimiz hallettik. Karımın koyduğu bir kurala hep uyduk ve kavgalı iken hiç yatağa gitmedik. Ayrılmayı hiç düşünmedik onun için evliliğimizin yürümesi için elimizden geleni yaptık. Küçük şeyleri büyütmemeyi öğrendik. Evliliğimizin başında diş macununun veya klozetin kapağının açık kalmasını şikayet konusu yaptık ama zamanla bunların önemli olmadığını öğrendik. 14 yıllık evli bir çift de şunları anlatmakta; Evlilik öncesi danışmana gitmemizin bize çok yararı oldu. Eşinizi ve onun değerlerini anlamak için zaman ve çaba harcayın. Boşanmayı düşündüğümüz zamanlar oldu ama hep ‘ bu da geçecek’ diye düşündük. Böyle anlarda onu neden beğendiğinizi ve neden onunla evlendiğinizi düşünün. Birbirinize sadık kalın. Eşimizin ihanetini engelleyemeyiz ama biz sadık kalabiliriz. Bir anlık baştan çıkmanın yaratacağı incinme ve güvensizlik kalıcı olacaktır. Sevginizi gösterin. Özellikle stresli olduğunda karıma bizim için yaptıklarından dolayı teşekkür ederim. Ona kızlarımın ve benim onunla gurur duyduğumuzu ve onu çok sevdiğimizi yazdığım küçük notlar veririm.

Yararlanılan Kaynaklar: The Power of Love., Jones, Lynda, Essence, February99, Vol. 29, Issue 10. Simrin, S. and Simrin, S. K. Making Marriage Work for Dummies. New York: Hungry Minds, Inc., 2001.

Psikolog Mehtap TamererTamer
www.yasamatolyesi.biz
mehtap.tamer@yasamatolyesi.biz

Yaz mevsimi geldi; tatilciler deniz, güneş, kum ve iyi vakit geçirmek için yollarda. Aslında herkesin tatile ihtiyacı vardır ve çoğumuz yıl boyu çalışmanın ardından tatil hayali kurarız. Aslında olanaklı ise herkes her sene iki hafta tatil yapabilmelidir.

Kendimize tatili hak ettiğimizi ve tatilde işimizi unutmamız gerektiğini söylememiz lazımdır. İş çevremizden uzaklaşmamız sağlığımız, yaratıcılığımız ve kendimizi tazelememiz için gereklidir. Dinlenmek iş ve özel hayatımız arasında denge kurduğumuzun göstergesidir. Hayatımızın sadece işten oluşmadığının göstergesidir. Dinlenen insan daha üretici ve sağlıklı olur.

Tatil denince herkes rahatlamak için farklı şeyler yapmak ister ve hiç kimse tatilde stresli olmak istemez. Ancak çoğu kez çalışanlar tatil yaptıkları için suçluluk duyarlar. Suçluluk duymadan tatil yapabiliyorsak stres düzeyimiz azalacak ve daha sağlıklı olduğumuzu hissedeceğiz.
Yoğun bir çalışmanın arkasından kendimize dinlenme ve tatil zamanı ayırmazsak sonunda sağlık problemleri ortaya çıkabilir ve işimizden daha uzun süre ayrı kalabiliriz. Böylece işimiz bütünüyle aksamış olur ve stres düzeyimiz daha da yükselir.

Yapılan araştırmalara göre çalışanların yarıdan çoğunun iş stresi tatilde bile devam etmektedir. Tatile çıkmanın olumlu etkileri bu kişiler için sadece üç gün sürmektedir. Sonra tekrar iş düşünmeye başlamakta ve tatilde dahi cep telefonlarını açık tutmaktadırlar.
Bazıları da, sırf işleri nedeniyle, ancak iki yılda bir tatile çıktıklarını söylemektedirler. İnsanlar günümüzde daha çok çalışmakta ve daha az tatil yapmaktadırlar. Bunun en önemli nedenlerinden biri çok iş olmasına rağmen çalışan elemanın azlığıdır. Bu nedenle bir haftadan fazla tatil yapmanın olanaklı olmadığı görülmektedir.

Bazıları da tatilde bile iş streslerinin devam ettiğini ve bu nedenle tatile çıkmanın bir yarar getirmediğini söylerler. Bazıları kendileri olmazsa bütün işlerin aksayacağını düşünürler. Bu nedenle de tatillerini erken kesip işe dönebilirler. Bazıları da tatil sürelerini çocuklarıyla ilgilenmek, ailelerini ziyaret etmek, ihmal edilen ev işlerini yapmak veya doktora gitmek gibi özel işleriyle geçirirler ve bu nedenle de dinlenip rahatlayamazlar.

Çoğu kişi tatilde nasıl rahatlayacağını bilemez ve hatta sıkılır çünkü işleri dışında nasıl vakit geçireceklerini bilemezler, bir hobileri de yoktur. Onlar için hayatları sadece işten ibarettir. Bu nedenle de tatile gittiklerinde ya yeterli uyuyamadıklarından şikayet ederler ya da havuzun yanında iyi bir yer bulamadıklarından veya otelde kahvaltıyı kaçırmaktan dolayı hemen huzursuz olurlar ve strese girerler.

Tatile çıkmadan önce kendimizi çok yorgun hissediyorsak tatilde yeterince gevşeyemeyeceğimiz Tatile çıkmadan önce çalışma arkadaşlarımıza ortaya çıkabilecek problemler hakkında bilgi verirsek tatilde daha rahat dinlenebiliriz. Yokluğumuzda gerekiyorsa işimizi kimin yapabileceğine karar verebiliriz.
İşin aksamayacağına dair iş arkadaşlarımıza güvenmemiz lazımdır. Hatta olanaklı ise tatil boyunca cep telefonunu bile kapatabiliriz.
Tatilde saat bile kullanmamanın rahatlatıcı bir etkisi olduğunu görebiliriz. İş çevremize tatile çıkacağımızı haber verirsek tatil dönüşü bizi bekleyen yüzlerce e-postadan kurtulabiliriz.
Kısa süreli bir iki tatil yapmak yerine uzun bir tatil yapmak bizi daha çok rahatlatabilir ve dinlendirebilir. İlk hafta iş stresinden kurtulmamız için gereklidir ve böylece ikinci hafta tatilin tadını çıkarmaya başlarız.
Tatile çıkmadan önceki hafta çok fazla iş yapmaya çalışırsak iş stresimiz daha fazla artar ve tatilde de devam eder.
Bunun yerine iyi bir planlamayla ve zamanı verimli kullanmakla daha çok iş yapabiliriz. Tatilden eve dönüşü işe başlamadan bir iki gün önceye ayarlarsak işe hemen gitmek yerine kendimize geçiş zamanı vermiş oluruz.
Tatile çıkmadan önce ve hemen sonra önemli toplantılar da planlamazsak tatil ve çalışma hayatı arasındaki geçişi daha kolay yapabiliriz.
Tatilde yorulmamıza neden olan geziler yapmak yerine, plajda tembellik yapmak, doğa ile baş başa olmak veya kitap okumak bizi daha fazla rahatlatabilir.
Tatil planları yaparken çocuklarımızın da görüşlerini alırsak, ailedeki herkesin ihtiyaçlarını ve isteklerini dikkate almış oluruz ve tatilde bu nedenle doğacak sorunları da engelleyebiliriz.

Psikolog Mehtap Tamer
www.yasamatolyesi.biz
mehtap.tamer@yasamatolyesi.biz

Milton H. Erickson;
... çoğu çevreler tarafından klinik hipnozun en önemli temsilcisi kabul edilir. ‘Stratejik Terapi’ olarak adlandırılan yaklaşımında hastalarını transa sokarak veya sokmadan hipnotik teknikler uygulamıştır. Böylece problemin kaynağına inerek çabuk iyileşmelerini sağlayacak bir dizi eylemi uygulamaya koymaktaydı.
Milton H. Erickson 1901-1980 yılları arasında yaşamıştır. Yaşamı olağanüstüdür ve insanoğlunun ne kadar güçlü olduğuna bir örnektir. Milton H. Erickson pek çok terapi yaklaşımını ve tekniğini etkilemiş ve temellerini oluşturmuştur.
Bunlardan bazıları Aile Terapisi, Sistemik Terapi, NLP, Çözüm Odaklı Terapi, ve Olasılık Terapisidir. Bill OHanlon, Palo Alto Grubu, Ernest Rossi, Richard Bandler ve John Grinder, Steve de Shazer ve birçokları ondan etkilenmişlerdir. Milton H. Erickson çalışmalarını hiçbir zaman teorileştirmedi ve bunu gerçekleştirmenin olanaklı olmadığını savundu.
Çünkü yaklaşımı çok özeldi ve her danışana göre farklılıklar gösteriyordu. Sınıflama ve teşhisle uğraşmıyordu. İnsanların değişebileceğine ve onlarda bunu gerçekleştirebilecek gücün olduğuna inanıyordu.
Terapiste düşen görev her soruna ve her danışana göre bir yaklaşım geliştirmekti. Jay Haley ‘UNCOMMON THERAPY-The Psychiatric Techniques of Milton H. Erickson MD’ adlı kitabının ilk baskısında (1973), Erickson için şöyle der: ‘ Milton H. Erickson yaşamının son bölümüne yaklaştı. Çok hasta ve artık tamamıyla koltuklu sandalyede, çok nadiren hasta görmektedir. Son yıllarında, insanların problemlerine yaklaşımı, bize, pek çok sanatçının son çalışmalarını hatırlatan bir basitliği ve ustalığı çağrıştırmaktadır. Picasso çizimlerine daha fazla basitlik getirmiş,
Borges daha yalın bir anlatımı seçmiş ve Erickson da fiziksel olarak sağlıklı olmayışından dolayı daha ekonomik bir terapi yaklaşımını seçmiştir. Hastalarının durumlarını hemen kavramakta ve çok çaba sarf etmeden her birine özel basit ve kusursuz bir yaklaşım geliştirmektedir. Yaşlılığıyla beraber bilgeliği de artmıştır ancak fiziksel gücünü kaybetmiştir.
Bu da yaşamın bir cilvesidir.’ Milton H. Erickson hem tıp hem de psikoloji eğitimi görmüştür. Hem Amerikan Psikiyatri Derneğinin hem de Amerikan Psikologlar Derneğinin üyesiydi. Amerikan Klinik Hipnoz Derneğinin kurucu başkanıydı. 1950 yılından sonra mesleki hayatına Phoenix, Arizona’da devam etmiştir ancak hipnoz seminerleri ve dersleri vermek üzere Amerika Birleşik Devletlerinin diğer eyaletlerine ve başka ülkelere sürekli seyahat etmiştir.
Erickson, Wisconsin ABD’de yaşayan orta halli bir çiftci ailesinin çocuğuydu ve gelişimi yavaş olan bir çocuktu. Konuşmaya dört yaşından sonra başlamıştır. Aynı zamanda renk körü ve müzik dinlerken ton sağırıydı. On yedi yaşında çok ağır bir çocuk felci geçirmiştir, doktorlar onun öleceğini düşünmüşlerdir. Sadece gözlerini oynatabiliyor ve duyabiliyordu.
Bu esnada vücut dilinin ve sözsüz iletişimin önemini keşfetmiştir. Ana babasını, yedi kız kardeşini, bir erkek kardeşini ve hemşireyi gözlerken gözlem yeteneği çok gelişti. Daha bebek olan kız kardeşini gözleyerek, tekrar konuşmayı ve kollarını hareket etmesini öğrendi. Bir sene sonra koltuk değneğiyle ayakta durabiliyordu.
Üniversite birinci sınıftayken doktoru, bacaklarını kullanmadan, güneşte eksersiz yaparak yaz tatilini geçirmesini tavsiye etti. O da haziran ayından eylül ayına kadar tek başına kano yolculuğuna çıktı. Başlangıçta kanosunu sudan çıkarabilmek için bacaklarında yeterli güç yoktu ve biraz yüzebiliyordu. Fiziksel limitlerini zorlayarak geçirdiği aylardan sonra fiziksel olarak çok güçlendi; yazın sonunda bir iki kilometre yüzebiliyor ve kanosunu kendi taşıyabiliyordu. 1952’de, çok az rastlanan bir şekilde, ikinci kez çocuk felci geçirdi.
Vücudunun özellikle sağ tarafı etkilendi. Bu sefer de, bir sene sonra, iki koltuk değneği ile Arizona’nın dağlarında yürüyüşe çıktı. 1970’lerde koltuklu sandalye kullanmaya mecbur kaldı ve kronik ağrılarını kendi kendine hipnozla ve telkinle kontrol etti.
Clark L. Hull’dan etkilenmiştir ve kendi kendine hipnoz öğrenmiştir. İki kez evlenmiştir. Birinci evliliğinden üç, ikinci evliliğinden beş çocuğu olmuştur.
Milton H. Erickson yaşama dört elle sarılan, vücudunun gücüne inanan ve vücut gücünü sonuna kadar kullanan, direnen bir insan ve son derece başarılı bir terapistti.
Terapi, kendisinin de tüm hayatında yaptığı gibi, danışanların, limitlerini aşmalarına yardımcı olmaktır. Danışman her bir probleme uygun yaklaşımlar geliştirir.

Kaynak: Haley, J. (1986) Uncommon Therapy The Psychiatric Techniques of Milton Erickson MD. W.W.Norton and Company Ltd.

Psikolog Mehtap Tamer
www.yasamatolyesi.biz
mehtap.tamer@yasamatolyesi.biz

Maddi problemler, hastalık, iş stresi, iletişim eksikliği, uyuşmazlık ve çocuklar evlilikte ortaya çıkan problemlerin nedeni olabilir ve strese yol açarlar. İlişkilerde ve evlilikte ortaya çıkan stresle başa çıkabilmek için bazı önerileri şöyle sıralayabiliriz: - Çevrenize destek için başvurun. ( çevrenizde konuşabileceğiniz arkadaşlarınız, meslektaşlarınız, doktorunuz veya sosyal grubunuz var mıdır?) - Birbirinizle konuşun ve problemlerinize yol açan konuları bulmaya çalışın. - Birlikte stres yaratan ve kavga etmenize yol açan konuların listesini yapın. Örneğin: Evdeki işleri sadece biriniz mi yapıyorsunuz? Öyleyse ev işlerini paylaşın veya her hafta yaptığınız işleri değiş tokuş edin. - Para problem yaratıyorsa harcamalarınızı azaltın. Dışarıda yediğiniz yemeklerin sayısını azaltabilir veya arabaya ihtiyacınızın olup olmadığına karar verebilirsiniz. - Problemlerinize çözüm bulmak için birlikte karar verin. - Birbirinize zaman ayırın. Hafta sonlarınızı sadece başkalarını ziyaret ederek ve ev işleri yaparak geçirmeyin, birbirinize de zaman ayırın. Haftanın birkaç gecesini ve ayda bir hafta sonunu kendinize ayırıp, birlikte kaliteli zaman geçirin. - Eğer çocuklarınız varsa onların bakımları için ara sıra bir akrabanızdan veya arkadaşınızdan yardım isteyin. - Sizin için önemli olan şeyleri eşinizle konuşun. Birbirinizi dinleyin ve ön yargılı olmamaya gayret edin. Eşinizin duygularına ve düşüncelerine özen gösterin. - İsteklerinizi ve amaçlarınızı birbirinizle paylaşın ve konuşun. Böylece birlikte bir geleceği planlayabilirsiniz. - Başkalarıyla da zaman geçirin. Diğer insanlarla birlikte eğlenmek için zaman ayırmanız önemlidir. - Birlikte eksersiz yapın, birlikte koşun veya birlikte bir spor salonuna üye olun. Birkaç saatliğine de olsa birlikte bir şeyler yapın. - Birbirinize sevgi ve ilgi gösterin. Araştırmalara göre sabah evden ayrılmadan eşini öpen erkeklerin kalp krizi geçirme riski azalmaktadır. - Birbirinize iltifat etmeyi ve sarılmayı ihmal etmeyin. Kaynak: Palmer, S., Cooper, C., and Thomas, K. (2003) Creating a Balance. Managing Stres. London:The British Library

Psikolog Mehtap Tamer
www.yasamatolyesi.biz
mehtap.tamer@yasamatolyesi.biz

‘Çözüm Odaklı Terapi’ modeli kısa süreli ve hedefe odaklı bir modeldir. Steve de Shazer ve meslektaşları tarafından Milwaukee, ABD’deki ‘Kısa süreli Aile Terapisi Merkezi’nde geliştirilmiştir. Steve de Shazer, Milton H. Erikson’dan çok etkilenmiştir. Erikson 1940’larda kısa süreli terapi yaklaşımlarına öncülük etmiş ve düşünceleri pek çok modele temel teşkil etmiştir. Erikson, sınıflama ve teşhisle uğraşmak yerine danışanın istediği değişikliklerin ortaya çıkmasıyla ilgilenirdi. İnsanların değişebileceğine ve onlarda bunu gerçekleştirebilecek gücün olduğuna inanırdı. Ona göre terapiste düşen görev her soruna ve her danışana göre bir yaklaşım geliştirmekti. ‘Çözüm Odaklı Terapi’ modeline göre de; danışan, yaşamını daha iyiye götürmek için ustalığa, güce ve bilgiye sahiptir. Danışman ve danışan zamanlarının çoğunu problemi araştırmak yerine, çözüm üretmeye ayırırlar. ‘İnsan geleceğini yaratır, gelecek geçmiş olayların esiri değildir’ düşüncesi Steve de Shazer ve meslektaşlarının çıkış noktasıdır. Zaten insanlar da çoğu kez problemleriyle ilgilenmek yerine hemen değişim isterler. Bu modele göre değişim kaçınılmazdır, danışmanın görevi konuşmaları çözüm odaklı konuşmaya yönlendirmektir. Çözüm odaklı danışmanlık problemden çok ulaşılmak istenen yer ve gelecekle ilgilenir. Bireylerin geçmişi değil gelecek önemlidir çünkü problem odaklı konuşma bizi çözümden uzaklaştırır. Danışman, ‘Bana probleminizi anlatabilir misiniz?’ yerine ‘Neyi değiştirmek istiyorsunuz?’ diye sorar. Sorular değişim ve gelecek odaklıdır, danışman değişimi teşvik eder ama danışana nasıl değişeceklerini dayatmaz. Çözüm odaklı danışmanlık çözüme yöneliktir ancak çözüm danışanın yaşamına uygun olmalıdır. Danışman, danışanın yaşamının uzmanı değildir. 1980’lerin başında Steve de Shazer ve meslektaşları ‘MUCİZE SORUSU’ nu geliştirdiler ve sormaya başladılar. Bu sorunun amacı konuşmayı geleceğe yönlendirmektir. Steve de Shazer 1985’te ‘Her küçük değişiklik başka değişikliklere ve gelişime yol açar’ demiştir. Bu nedenle danışanın hedefleri küçük, gerçekçi ve danışanın yaşamına uygun olmalıdır. Çözüm odaklı danışmanlık; stres kontrolünde, evlilik ve çiftlerin problemlerinde ve okul sorunlarında etkili bir danışmanlık yöntemidir. Çözüm ve gelecek odaklı bir yaklaşım olduğu için koçlukta da çok etkili bir yaklaşımdır ve günümüzde yaygın bir şekilde kullanılmaktadır.

Psikolog Mehtap Tamer
www.yasamatolyesi.biz
mehtap.tamer@yasamatolyesi.biz

Evlilik sürekli çaba ve emek ister. Eşler birbirlerine ve evlilik kurumuna kendilerini adamalı ve bağlılıklarını göstermelidirler. Ancak Türkiye'de de, dünyada da, istatistiklere göre boşanma oranları her gün artmaktadır. Boşanmanın nedeni ekonomik olabilir; geçimsizlik olabilir; alkol veya aile içi şiddet olabilir; günümüz koşullarının getirdiği iş stresi olabilir veya eşler arası iletişimin azlığı boşanma nedeni olabilir. Kadın ve erkek; genetik, ailevi ve kültürel nedenlerden ötürü yetişkinlik çağına farklı yetenek, ihtiyaç ve beklentilerle gelirler. Duygularını kontrol etme ve ifade etme bakımından farklıdırlar; bu da onların çevreleriyle ve eşleriyle olan ilişkilerine yansır. Kadınlar ilişkilerini konuşarak anlamaya çalışırlar; erkekler için ise sonuçlar önemlidir. Kadınlar için iyi iletişim çok önemlidir; ilişkileri hakkında konuşmak onlar için mahremiyet göstergesidir. Erkekler konuşmanın kadın için önemini anlayamazlar ve ilişkileri hakkında konuşurken çok zorlanırlar. Ayrıca yaşam koşulları ve zorlukları hakkında da konuşmak istemezler. Erkekler için problemi çözmek önemlidir; kadınlar için duyguları anlamak ve tartışmak önemlidir. Evlilikte eşler arası iletişim çok önemlidir. İletişim konuşmak, dinlemek ve anlamaya çalışmaktır. İletişimi etkileyen alışkanlıklarımız genellikle şunlardır: - Rahatsız eden konu hakkında konuşmamak. - Duygularımızı tartışmak ve karşı tarafı dinlemek yerine sürekli dırdır etmek. - Her şeyi en iyi ben bilirim tavrına girip eşimizin duygu ve düşüncelerini umursamamak - Eşimizin davranışını konuşmak yerine onun kişiliğini eleştirmek. Kendi duygularımızdan onu sorumlu tutmak. - Eşimizin duygularına özen göstermeden konuşmak. - Konuşma tarzımıza ve sesimizin tonuna dikkat etmemek. Eşler arası iletişimde konuşmak kadar dinlemek de çok önemlidir. İyi bir dinleyici karşısındakinin konuşmasına izin verir; onun konuşmasını fikir öne sürerek veya eleştirerek kesmez. İyi bir dinleyici nasihat vermez. İyi bir dinleyici, size, söylediklerinizin önemli olduğu duygusunu verir. Saygı gördüğünüzü, ilginç olduğunuzu ve dinleyici tarafından kabul edildiğinizi düşünürsünüz. Ancak evliliklerde eşler birbirlerini dinleme konusunda şu tip hatalar yapmaktadırlar: - Eşimiz konuşurken onu dinlememek, - Eşimiz konuşurken dikkatimizin yarısını ona, diğer yarısını televizyona, gazeteye veya kendi düşüncelerimize vermek, - Eşimizin söylediklerinin işimize gelenini dinlemek, sadece kendi görüşümüzü destekleyen kelime ve cümleleri duymak, - Eşimiz konuşurken onun sözünü kesmek. Bu onun söylediklerinin önemli olmadığı mesajını verir, - Eşimizin konuşmasını gülerek, ağlayarak, bağırarak veya onu eleştirmeye başlayarak kesmek. Etkili dinlemek, kazanmak için değil, anlamak için dinlemektir. Uzun süreli iyi bir evlilik, her gün gelişen bir ortaklıktır. Evlilik ortak çalışmadır; eşlerin rekabet edecekleri bir kurum değildir. Bu ortaklıkta eşler birbirlerini kabul ederler, saygı gösterirler ve birbirlerine her zaman destek olurlar. Unutmayalım ki evliliğin 3 bileşeni vardır - 'Sen', 'Ben' ve 'Biz'.

Psikolog Mehtap Tamer
www.yasamatolyesi.biz
mehtap.tamer@yasamatolyesi.biz

Koçluk; akıl ve ruh sağlığı açısından sorunları olmayan bireylerin ve grupların özel yaşamlarını ve iş performanslarını zenginleştirmektir. Bireylerin ve grupların yaşam kalitesini arttırmaya yardımcı olmaktır. Bireylere ve gruplara bulundukları yerden, ulaşmak istedikleri yere varmalarına; isteklerine, hayallerine ve gerçekçi hedeflerine ulaşmalarına yardımcı olmaktır. Koçluk danışan odaklı, gelecek odaklı ve sonuca odaklı bir süreçtir. Koçlar tasarım, araç, destek ve geri bildirim sağlar ve danışanları cesaretlendirirler. Koçlar danışanların hedefler saptamalarına ve o hedeflere varmalarına yardımcı olurlar; böylece belirli bir alanda performanslarını geliştirmelerine, yaşam kalitelerini arttırmalarına ve ileriye gitmelerine yardımcı olurlar. Koçlar danışanları zor zamanlarında cesaretlendirir ve destekler. Koçlar dinler, gözlem yapar ve koçluk yaklaşımını her danışanın gereksinimlerine uydururlar. Çözümlerin ve stratejilerin danışanda olduğuna inanırlar; danışanın yaratıcılığına ve becerisine güvenirler. Danışanın sahip olduğu becerileri, zenginliği ve yaratıcılığı ortaya çıkarmak için destek sağlarlar. (Anthony Grant, 2003). Koçluk ilişkisinde danışanın deneyimlerine, bilgisine ve mesleğine uygun hedefler belirleme ve o hedeflere ulaşabilme esastır; her danışan tektir. Koç ve danışanı işbirliği içinde, birlikte çalışırlar. İnsanlar koça pek çok nedenlerle gelirler, koçluk psikolojik problemleri çözme değil, danışanların isteklerine, hayallerine ve gerçekçi hedeflerine ulaşmalarına yardımcı olmaktır. Üç çeşit koçluk vardır: - İş/Yönetici Koçluğu: Çalışma hayatındaki performansı geliştirmeye yöneliktir. - Uzmanlık Koçluğu: Stres koçluğu, evlilik koçluğu, performans koçluğu ve telefon koçluğu gibi çok özel konularla ilgilenmek üzere yapılır. - Yaşam/Kişisel Koçluk: Yaşam koçluğu yaşam stratejisi geliştirmektir; içinde yaşadığımız dünya ve kim olduğumuz hakkında kendimizi daha iyi hissetmemizdir (Gladeana McMahon, 2001): Danışanların yaşamları ile ilgili hoşnutsuzlukları vardır fakat ilgili hedefleri belirlemede sorunları olabilir; koydukları hedefler belirsiz olabilir veya gerçekçi değildir. Yaşam Koçları danışana, daha iyi bir gelecek için seçenekleri araştırmasına ve hedefler koymasına yardımcı olurlar. Neye ihtiyaçları olduğuna ve neyi istediklerini bulmalarına yardımcı olurlar. Problemlere yönelik ve gerçekçi çözümler üretmelerine yardımcı olurlar. Yaşam Koçları danışanın var olan potansiyellerini farkına varmalarını sağlayarak hedeflerini belirlemelerini kolaylaştırır, sonuca götürücü yaklaşımlar geliştirmesine yardımcı olur. Yaşam Koçları danışanı idare etmez, yargılamaz, nasihat vermez ve onun kararlarını etkilemez. Çünkü danışanda problemleri çözebilecek becerilerin ve bilginin var olduğuna inanırlar. Yaşam Koçluğu yaşamın her alanına odaklanır, danışanın yaşamındaki parçalar arasında uyumu hedefler. Yaşam Koçu danışanın arkadaşları, ailesi ve ilişkileri, sağlığı, maddi durumu, yaşadığı çevre ve mesleği gibi her alana odaklanır ve danışanı bir bütün olarak ele alır. Danışan Kızgınlıkla Başa Çıkma, Kaygıyla Başa Çıkma, Kendini İfade Edebilme, Zor İnsanlarla Başa Çıkma, Daha İyi İletişim Kurabilme, Temel İletişim Becerileri ve Empatik Anlayış Geliştirme, Problem Çözme Becerileri Kazanma, Stres Yönetimi, Gevşeme Yöntemleri, İş Yerindeki Problemlerle Başa Çıkma, Daha Verimli Çalışma Yöntemleri, Çatışma Çözme Becerileri, Beden Dilini Etkin Kullanma, Kendini İfade Etme, Duygusal Zeka ile İş Hayatında Başarılı ve Özel Hayatta Mutlu Olma gibi alanlarda Yaşam Koçunun yardımını isteyebilir. Yaşam Koçluğu her danışanın istediklerine ve beklentilerine göre farklılıklar gösterir. Genellikle kısa sürelidir. Ancak koçluk ilişkisinde hedeflere ulaşabilmek için danışanın kararlı olması, çaba göstermesi ve sorumluluk alması gerekir.

Psikolog Mehtap Tamer
www.yasamatolyesi.biz
mehtap.tamer@yasamatolyesi.biz

İş stresi üretimi düşürür, iş yerindeki yönetimin baskısını arttırmasına ve çalışanların hastalanmasına neden olur. İş stresi çalışanların konsantrasyonunu etkiler, hastalık risklerini arttırır, zaman ve işgücü kaybına neden olur. İş ve ev hayatının talepleri çakışırsa stresin şiddeti daha da artar. Araştırmalara göre çalışanlar için stres yaratan etmenler arasında en etkili olanı iş ve iş koşullarıdır; aile, para, ilişki sorunları, zaman, seyahat, medyadaki haberler ve diğer etmenler, işten sonra gelmektedir. Çalışanlar stresli oldukları zaman huzursuzlukları artar, sürekli yorgunluk duyarlar, işlerine konsantre olamazlar ve işlerinde kaytarmaya başlarlar. Zamanlarını etkili kullanamazlar. Sürekli masalarını ve odalarını toplarlar veya bilgisayarlarında oyun oynarlar. İşten kaytarmaları stres düzeylerinin geçici olarak azalmasına neden olur ama kaybettikleri zamanı hatırlayınca daha fazla strese girerler. Araştırmalara göre çalışma hayatında stres yaratan etmenler şunlardır: - İşyerindeki hava kirliliği, ısı, nem, ışıklandırma, rahatsız masa ve oturma yerleri. - Sıkıcı basmakalıp işler, işin tehlikeli olması, işin teslim tarihleri, aşırı seyahat, uzun çalışma saatleri, vardiyalı çalışma, işin bireye zor gelmesi ve günümüzde gelen elektronik postaların fazlalığı. - Çalışanlar arası olumsuz ilişkiler, çalışanlar arası rekabet, işyeri politikası, gerekli desteğin olmaması ve çalışma arkadaşlarının düşmanca tutumları. - Çalışanların A tipi kişilik sahibi olmaları, ev hayatlarındaki problemlerin yarattığı stresin iş hayatına yansıması, çalışanın mükemmeliyetçi olması. Stres belirtileri insandan insana farklılık gösterir. Kimisi kaygı duyar, kimisi panik atak yaşar veya saldırgan davranış gösterir. Stres bazı insanların sindirim sistemini etkiler veya bazılarının da yorgunluk duymasına neden olur. Belirtiler kişiden kişiye değişir. Bazı kişiler birkaç belirti birden gösterebilir. Belirtilerin sıklığının ve yoğunluğunun fazlalığı kişinin çok stresli olduğunu gösterir. Stresin özellikle de kalp ve dolaşım sistemine olumsuz etkileri vardır. Stres belirtileri davranışsal, fizyolojik ve psikolojik olmak üzere üç gruba ayrılır: - Davranışsal belirtiler: Kızgınlık, kararsızlık, uyku ve yemek düzenindeki bozulmalar, huzursuz uyku uyuma, rahatlamak için yemek yeme, sigara ve alkol kullanımının artması, kafein kullanımının artması, hızlı yemek ve konuşmak, pasif veya saldırgan davranışlar göstermek, içine kapanmak veya somurtmak, düşüncesizce hareket etmek, zamanı iyi kullanamamak, iş performansının düşmesi, kazalara maruz kalınması, sekse olan ilginin kaybolması, sinirsel tikler ve sıkılı yumruklar. - Fizyolojik belirtiler: Sık sık soğuk algınlığına yakalanma ve diğer enfeksiyonlara açık olma, düzensiz kalp atışları, nefes nefese kalma, göğüste sıkışma veya ağrı, bayılma, baş ağrısı, sırt ağrısı, yorgunluk, sindirim bozuklukları, ishal veya kabız olma, deri rahatsızlıkları veya alerjik reaksiyonlar, aşırı terlemek, iştah değişiklikleri, hızlı kilo kaybetme veya hızlı kilo alma, kadınlarda aybaşı düzeninde değişiklikler meydana gelmesi ve sistit. - Psikolojik belirtiler: Özensizlik, unutkanlık, huysuzluk, sinirlilik, mizaç değişiklikleri, kaygılanma, korkma, utangaçlık veya mahcubiyet, suçluluk veya kıskançlık duyma, aşağılık duygusu duyma ve kendine güveni kaybetme, ümitsizlik hissetme, intihar düşünceleri, dikkat azlığı ve hayal kurmanın artması. Bu duygular stresli olduğumuz konularla etkili başa çıkmamızı engeller. ‘İnsanlar Stresle Başa Çıkmak İçin Ne Yapıyorlar?’ konulu bir araştırmada en yaygın kullanılan yöntemin televizyon seyretmek olduğu bulunmuş. Kullanılan diğer yöntemler olarak sigara ve içki içmek bulunmuş. Bazılarının da rahatlamak için yediği ve sonuç olarak da kilo aldıkları ortaya çıkmış. Görüldüğü üzere bu yöntemlerin stresle başa çıkmaya yardım etmeyeceği açıktır. Diğer bir yöntem olan sosyalleşmenin de strese geçici bir olumlu etkisi olabilir. Diğer bir yöntem olan egzersizin, stres düzeyini azalttığı bilinmektedir. Kimileri stresle başa çıkmak için faydalı bir yöntem olan okumayı seçmişler. Kimileri de faydalı bir yöntem olan rahatlama tekniklerini kullanmayı ve meditasyonu seçmişler. Kimileri banyo yapmayı, radyo dinlemeyi veya ilaç kullanmayı stresle başa çıkma yöntemi olarak seçmişler. Ama iş hayatındaki stresle başa çıkmak için bireysel ve kurumsal düzeyde müdahale gerekir. Bunun için stres yaratan faktörlere müdahale etmek gerekir. Davranışsal, fizyolojik ve psikolojik stres belirtilerine müdahale etmek gerekir. Ayrıca yöneticilerin, insan kaynakları elemanlarının, iş sağlığı ve güvenliği personelinin de iş hayatındaki stresi önleme ve başa çıkma yöntemleri hakkında bilgi sahibi olmalarında büyük fayda vardır. Bireysel ve kurumsal düzeyde yardım alana kadar aşağıdaki önerileri iş hayatınızda uygularsanız, stres düzeyinizi bir miktar kontrol altına alabilirsiniz; - İş yerindeki molalarınızı iyi kullanın. Molalarda kısa bir yürüyüş yapın, bir iş arkadaşınızla iş dışı bir konu hakkında sohbet edin veya yalnız kalıp gözlerinizi kapatarak rahatlamayı deneyin. - Sinirli hissettiğiniz zaman ortamdan uzaklaşın. Ona kadar sayıp durumu tekrar gözden geçirin. - İş konusunda her zaman mükemmellik beklemeyin. - Gün içinde stres yaratan durumları, düşüncelerinizi ve tepkilerinizi bir yere yazıp stres nedenlerinizi bulmaya çalışın. - Yaptığınız işten memnun olmaya çalışmanız sizi daha iyimser yapacaktır. - Diğerlerine kibar ve saygılı davranırsanız çevreniz size karşı daha sıcak ve samimi olacaktır. - Çalışma hayatınızda iş arkadaşlarınızla rekabet etmeyin; işbirlikçi ve uzlaşmacı olun.

Psikolog Mehtap Tamer
www.yasamatolyesi.biz
mehtap.tamer@yasamatolyesi.biz

NİHAYET EVLENDİK AMA İŞLER UMDUĞUMUZ GİBİ GİTMİYOR ...
 Evli çiftlerin bazıları ilk yıllarında zorluklar yaşayabilirler. Evliliğin ilk yılı uyum yılıdır, çiftler birlikte yaşamayı öğrenmek için yaşamlarında bazı düzenlemeler yapmak zorundadırlar. İlk yılda ortaya çıkan sorunlar görmezlikten gelinirse sonradan onlarla ilgili daha başka sorunlar ortaya çıkabilir. Bu nedenle çiftler iyi iletişim kurarak ilişkilerinin zarar görmelerini önleyebilirler. Etkili iletişim dinlemesini, konuşmasını ve tartışmasını bilmektir. Beden dilimiz ve davranışlarımız da iletişimde çok önemlidir. Evliliğin ilk yılında ortaya çıkan zorluklar şunlardır; Aileden ayrılmak: Pek çok genç evlendiklerinde ilk kez ailelerinden ayrılırlar. O güne kadar kendilerine bakan ailelerinden ayrılarak başka birisiyle oturmaya başlamaları büyük bir değişikliktir ve bu duruma alışmaları zaman alacaktır. Ev işlerinin paylaşımı, alışveriş ve diğer ev işleri anlaşmazlıkları ortaya çıkarabilir. Yer değiştirmek: Yer değiştirmek stres yaratan faktörlerin en önde gelenlerindendir. Evlenmek ve birlikte yaşamayı öğrenmek de stres yaratır, bu nedenle bazen yorgun ve kaygılı hissetmeleri doğaldır. Eşlerin birbirlerini tanımaları: Eşlerin çoğu birbirlerini evlendikten sonra tanımaya başlarlar. Evlendiğiniz kişinin kusursuz olmadığını keşfedersiniz ve iki farklı insan olarak birbirinize uyum sağlamaya çalışırsınız. Para: Evliliğin başlangıcında eve giren para genellikle azdır. İstediğiniz veya ihtiyacınız olan şeyleri satın alamadığınızda üzülebilir ve sıkılabilirsiniz. Eşlerin paranın nasıl harcanacağı veya tasarruf edileceğine dair anlaşmaları gerekir. Kuşkular: Evliliğinizle ilgili, düğünde veya balayında ortaya çıkmayan kuşkular canınızı sıkmaya başlayabilir. Bu dönemde kuşkular taşımanız normaldir ancak tüm farklılıklara rağmen birbirinize uyum sağlayabilirsiniz. Beklentiler: Evliliğin ilk yılında ortaya çıkan sorunların çoğunun nedeni sizin ve eşinizin evlilik hakkındaki farklı beklentilerinizdir. Sevdiğinizle evlendiğinizde o ana kadar olmadığınız kadar mutlu olmayı beklersiniz. Bu gerçekleşmezse suçluluk duyarsınız ve üzülürsünüz. Mutlu olmadığınızı kimseyle konuşamazsınız; ailenize ve arkadaşlarınıza bunu itiraf edemezsiniz ve kendinizi çok yalnız hissedersiniz. Ancak daha önce de değindiğimiz gibi evliliğin ilk yılı uyum yılıdır ve çiftler farklılıklarına rağmen birlikte yaşamayı öğrenmek için bazı düzenlemeler yapabilirler. Unutmamamız gereken tek nokta evlilik bir evi paylaşmaktan daha fazla bir şeydir.

Psikolog Mehtap Tamer
www.yasamatolyesi.biz
mehtap.tamer@yasamatolyesi.biz

Stresli çocukların sayısı gittikçe artmakta. Onların stresli oluşlarını ağlama, avuçların terlemesi, saldırgan olma, başağrısı ve mide ağrısı, saçla oynama, emme, tırnak yeme, tuvalet alışkanlığının bozulması ve uyku bozukluğu gibi davranışlarında gözleriz (Stansbury ve Harris, 2000; Fallin, Wallinga ve Coleman, 2001; Marion, 2003). Ana babaların çoğu çocuklarının stres yaratan koşullardan etkilenmediklerini ve çocuklarının strese karşı bağışıklık taşıdıklarını düşünürler. Onlara göre çocuklarının temel ihtiyaçları karşılanmaktadır, bir sürü oyuncakları, arkadaşları ve oyun oynayacak zamanları vardır. Ana ya da baba işinden atılırsa çocuklar hem ailenin maddi sorunlarına hem de ana babanın duygusal durumlarına uyum sağlamak zorunda kalırlar. Ana babası sürekli tartışan ve kavga eden bir çocuk çok fazla streslidir. Aileden birisinin veya evde bakılan bir hayvanın ölümü ve bir kardeşin doğumu da stres yaratan faktörlerdendir. Çocuklar zorbalık gösteren diğer çocuklarla, ailenin başka bir yere taşınmasıyla veya ana ya da babasının ciddi bir hastalığıyla yaşamasını öğrenmek zorundadırlar. Arkadaş edinmek, çevrelerinin taleplerine göre giyinmek veya fiziksel bir özürlerinin olması onlar için sıkıntı kaynağıdır. Ana babanın boşanması, çocuğun bir yakınının hastalanması veya ölmesi ya da çocuğun fiziksel veya cinsel şiddet görmesi daha yoğun stres yaratan faktörlerdendir. Okul sorunları stres yaratan faktörlerin başında gelir. Derslerde yüksek not almaları beklenir ve küçük yaşlardan itibaren sürekli sınavlara hazırlanmakta ve girmektedirler. Stres yaratan faktörler çok yoğunsa ve uzun süreli ise çocuklara zarar vermeleri kaçınılmazdır. Çocukların bağışıklık sistemini etkileyerek onların hastalanmalarına yol açabilirler. Her gün karşılaşılan olaylar bile uyku ve yeme bozukluklarına yol açabilirler. Çocuklar çabuk kızan ve öfkelenen biri olabilirler veya okul başarıları etkilenebilir. Çocuklar stresli oluşlarını bir çok şekilde gösterebilirler. Stres belirtileri: Okul performansının düşmesi; dişlerin gıcırdatılması (özellikle geceleri); ağlamanın artması; günlük hayatla başa çıkamama (örneğin; okulu zor bulmaya başlama gibi); yatak ıslatmaya veya parmak emmeye başlamak; ana babadan ayrılmak istememe; okula gitmek istememe veya okuldan kaçma; kolayca ağlama; çok fazla yorgunluk, üzüntü duyma ve depresif olma; huysuzluk yapma; sinirlilik; fazla hayaller kurma; baş ağrıları; kötü rüyalar görme; resimlerinde kötü şeyler çizmesi; arkadaşlarıyla ve okulla ilgilenmeme; surat asmanın fazlalaşması; göz temasının azalması; mide rahatsızlıklarının ve hastalanmanın artması; karın ağrısı; kol bacak veya eklem ağrıları; daha fazla kazaya uğrama; ishal veya kabızlık; aniden kilo verme veya alma olabilir (Palmer, Cooper ve Thomas, 2003). Araştırmalar, stresin, 10 yaşından küçük çocukları daha olumsuz etkilediğini göstermektedir. Yoksulluğun ve şiddetin yaygın olduğu çevrelerde yaşayan veya okulda zorbalık gören çocukların daha fazla stresli oldukları görülmektedir (Mc Loyd, 1998).

Psikolog Mehtap Tamer
www.yasamatolyesi.biz
mehtap.tamer@yasamatolyesi.biz

Kanser çok yaygın görülen bir hastalık, tıp çevreleri her üç kişiden birinin kansere yakalanacağını öngörmektedir. Kanser teşhisinin yarattığı stres ve kaygı da çok yoğundur. Meme kanseri teşhisi konan kadınlar bunu sonradan ‘hayatımın en stresli günleriydi’ diyerek dile getirmişlerdir. Kanser tanısı için ameliyat ve biyopsi oldunuz veya radyasyon terapisi ve kemoterapi görüyorsanız strese girmeniz ve karışık duygular yaşamanız doğaldır. Kendi bedeninizin size ihanet ettiğini düşünebilir, kızgınlık duyabilir, üzülebilir, şaşkınlık içinde olabilir ve ağlayabilirsiniz. Böyle bir durumu sadece kendinizin yaşadığınızı düşünebilirsiniz. Kanser tanısı konan kişiler ve aileleri pek çok güçlüklerle baş etmek zorunda kalırlar; korku ve yenilmişlik duygusu duyarlar ve kendilerini yalnız hissederler. Bu güçlüklerle baş etmek zor gelebilir; destek olan aile üyeleriyle ve arkadaşlarıyla bile konuşmakta zorlanabilirler. Bilim çevreleri destek gruplarının kanser tanısı konmuş kişilerin yaşam kalitesini zenginleştirdiğini kabul etmektedir. Destek grupları gruba katılanları bilgilendirmektedir, yalnızlık ve çaresizlik duygularını yenmelerine yardımcı olmaktadır. Araştırmalar, kanser tanısı konmuş kişilerin, aynı koşullardaki kişilerden aldıkları destek sonucu hastalıklarının koşullarıyla daha iyi başa çıktıklarını göstermektedir. Destek grupları bu kişilerin kendilerini daha az yalnız hissetmelerini sağlar, hastalığın neden olduğu belirsizlikler ve güçlüklerle başa çıkmalarını kolaylaştırır. Destek grupları aynı hastalığa yakalanmış kişilerle tanışma ve güçlüklerle başa çıkma yollarını tartışma fırsatını verir. Destek grupları gruba katılan kişilerin bilgi paylaşımını sağlar, başa çıkma yollarını öğretir, kaygının azalmasına yardımcı olur. Destek grupları gruba katılanların ortak sorunlarını paylaşmaları ve birbirlerine duygusal destek vermeleri için ortam sağlar. Ohio Devlet Üniversitesinde 2003 yılında yapılan bir araştırmada meme kanseri teşhisi ile yeni ameliyat olan bir grup kadının stres belirtileri, destek kaynakları, beslenme biçimleri, egzersiz yolları ve sigara içip içmedikleri araştırılmıştır. Ayrıca bağışıklık sistemlerinin ne derece iyi çalışıp çalışmadığı da test edilmiştir. Araştırma bulgularına göre araştırmanın başında kadınların hepsinin stres düzeyleri çok yüksekti ve bu durum sağlık durumlarını etkiliyordu. Kansere bağlı ortaya çıkan stres düzeyinin yüksekliği bağışıklık sistemini de olumsuz etkilemekteydi. Bağışıklık sisteminin stresten olumsuz etkilenmesi kadınları birçok hastalıklara ve hatta kansere karşı bile savunmasız kılıyordu. Daha sonra kadınları iki gruba ayırmışlar; birinci grup daha küçük gruplara ayrılmış, sağlıklarının ve tedavilerinin konuşulduğu düzenli grup toplantılarına katılmışlar. İkinci grup ise herhangi bir grup toplantısına katılmamış. Dört ayın sonunda bütün kadınlar araştırmanın başında sorulan aynı sorulara tekrar cevap vermişler ve aynı araştırmalardan geçmişler. Küçük gruplara katılan kadınlara stres azaltma yöntemleri ve sağlıklı yaşam biçimleri öğretilmiştir. Gruplar haftada bir toplanmışlardır. Bazı toplantılarda kadınlar sadece yaşadıklarını anlatmışlar ve birbirlerine destek vermişlerdir. Stresle başa çıkma yöntemlerinden biri olan aşamalı kas gevşetme tekniği öğretilmiştir. Aile bireylerinden ve etraflarındaki insanlardan yardım isteyebilmeleri için kendine güvenme ve hakkını savunma eğitimi de yapılmıştır. Gruplarda konuşulan en popüler konulardan birisi beslenme alışkanlığı idi. Hastalar diyetlerinden yağ oranını nasıl azaltacaklarını, meyve ve fiber oranlarını nasıl çoğaltacaklarını ve sağlıklı beslenme yollarını öğrenmişlerdir. Kadınlara egzersize başlamaları, sigarayı bırakmaları ve düzenli ilaç kullanmaları için yardımcı olunmuştur. Araştırmanın sonunda küçük gruplara katılan kadınların stres ve kaygı düzeylerinde düşüş görülmüş, desteklendiklerine dair olumlu duyguları artmış ve sigara içmeleri azalmıştır. Hastalıklarına karşı da dirençleri artmıştır. Küçük gruplara katılmayan kadınlarda aynı gelişmeler görülmemiştir. Bu araştırma; kanserli hastaların tedavileri ile aynı zamanda destek gruplarına katıldıkları takdirde beden, akıl ve duygusal yönden güçlendiklerini göstermektedir. Yapıları ve faaliyetleri bakımından değişik destek grupları vardır. Kimilerine göre destek grupları gerginliği, kaygıyı, yorgunluğu ve kafa karışıklığını önlemektedir. Dr David Spiegel’in 1989 da yaptığı bir araştırmaya göre grup terapisi meme kanserli kadınların hastalıklarıyla daha iyi başa çıktıklarını ve daha uzun süre yaşadıklarını göstermiştir. Bu tarihten sonra kanserli hastalar için oluşturulan destek gruplarına olan talep artmıştır. Destek gruplarının bazıları davranış ve belirtiler (semptomlar) (Örn. Ağrı, yorgunluk) üzerine, bazıları da duygular üzerine odaklanır. Destek gruplarının çoğu planlı ve kısa sürelidir. Bilgilendirici, duygusal ve sosyal destek sağlayıcı, stresle başa çıkma ve gevşeme (relaxation, rahatlama) tekniklerini içeren gruplardır. Kanserli hastalarda stres görülmesi normaldir. Stresi doğuran faktörler geleceğin belirsiz oluşu, hastalığın geleceğinin tahmin edilememesi, yetersizlikler ve maddi zorluklardır. Stresin en çok rastlanan belirtileri rahat uyku uyuyamama, yorgunluk, bedenle ilgili ağrılar, acı, kaygı, huzursuzluk, gerginlik ve baş ağrısıdır. Stres yönetme ve stresi azaltma amaçlı destek grupları aşamalı kas gevşetme ve yönlendirilmiş imgeleme tekniklerine odaklanır, hastalara kaygılarıyla başa çıkma teknikleri öğretilir. Kimilerine göre rahatlama (gevşeme) grupları kanserin neden olduğu ağrıyı hafifletir ve ameliyat sonrası iyileşmeyi çabuklaştırır. Kimilerine göre gevşeme grupları kemoterapi nedeniyle ortaya çıkan bulantı ve kusmayı azaltır. Gevşeme gruplarına katılan kanser hastalarının psikolojik sıkıntılarında ve stres düzeylerinde küçük ama önemli derecede azalmalar olmuştur. Gevşeme ve olumlu telkinler içeren yönlendirilmiş imgeleme hastaların stres düzeyini azaltır, güçlüklerle başa çıkma becerilerini geliştirir, psikolojik ve duygusal yönden destekler ve yaşamlarında değişiklik yapabilmelerine yardımcı olur. Yönlendirilmiş imgeleme ilaçlarla birlikte uygulandığında, kanserli hastaların ağrılarının kontrolünde etkili olabilmektedir. 2005’te yayınlanan bir Güney Kore araştırmasına göre, 30 meme kanseri hastasına aşamalı kas gevşetme ve yönlendirilmiş imgeleme teknikleri konusunda eğitim verilmiştir. Diğer 30 kişilik grup ise hiç eğitim almamıştır. Daha sonra iki gruba da kemoterapi uygulanmıştır. Aşamalı kas gevşetme ve yönlendirilmiş imgeleme teknikleri konusunda eğitilmiş grupta kemoterapiye bağlı olarak ortaya çıkan bulantı ve kusma diğer gruba göre daha az görülmüştür. Ayrıca diğer grupla karşılaştırıldığında eğitim gören hastalarda daha düşük kaygı ve depresyon düzeyi görülmüştür. Tedaviden altı ay sonra bile eğitilen grup üyelerinin yaşam kalitesi, eğitim almayan gruba göre daha iyi olmaya devam etmiştir.

Psikolog Mehtap Tamer
www.yasamatolyesi.biz
mehtap.tamer@yasamatolyesi.biz

İNSANLARLA İLİŞKİLERİMDE; İsteklerimi söylemek, Kararlarımı almak ve sonuçlarına katlanmak, ‘Hayır’ demek, Yanlış yapmak, Kararımı değiştirmek, ‘Kendi ihtiyaçlarım önemlidir’ demek, Başkasına saygısızlık etmeden duygularımı uygun bir şekilde ifade etmek, Davranışlarımın sorumluluğunu almak, Anlaşılamamak, Kendime saygı duymak, Suçluluk hissetmeden kendimi ifade etmek HAKKIM VARDIR. HAKKIMI SAVUNMAK İSTİYORSAM; Ne istediğime karar vermeliyim, İsteğimin adil olup olmadığına karar vermeliyim, İsteğimi anlaşılır bir şekilde belirtmeliyim, Risk almaktan korkmamalıyım, Sakin ve rahat olmalıyım, Duygularımı açık açık ifade etmeliyim, İltifat etmeli ve iltifatları kabul etmeliyim, Eleştirmeli ve eleştirilebilmeliyim.

Psikolog Mehtap Tamer
www.yasamatolyesi.biz
mehtap.tamer@yasamatolyesi.biz