Kanser, Destek Grupları ve Gevşeme;

Kanser tanısı konan kişiler ve aileleri pek çok güçlüklerle baş etmek zorunda kalırlar; korku ve yenilmişlik duygusu duyarlar ve kendilerini yalnız hissederler. Bu güçlüklerle baş etmek zor gelebilir; destek olan aile üyeleriyle ve arkadaşlarıyla bile konuşmakta zorlanabilirler.

Bilim çevreleri destek gruplarının kanser tanısı konmuş kişilerin yaşam kalitesini zenginleştirdiğini kabul etmektedir. Destek grupları gruba katılanları bilgilendirmektedir, yalnızlık ve çaresizlik duygularını yenmelerine yardımcı olmaktadır. Araştırmalar, kanser tanısı konmuş kişilerin, aynı koşullardaki kişilerden aldıkları destek sonucu hastalıklarının koşullarıyla daha iyi başa çıktıklarını göstermektedir.

Destek grupları bu kişilerin kendilerini daha az yalnız hissetmelerini sağlar, hastalığın neden olduğu belirsizlikler ve güçlüklerle başa çıkmalarını kolaylaştırır. Destek grupları aynı hastalığa yakalanmış kişilerle tanışma ve güçlüklerle başa çıkma yollarını tartışma fırsatını verir.
Destek grupları gruba katılan kişilerin bilgi paylaşımını sağlar, başa çıkma yollarını öğretir, kaygının azalmasına yardımcı olur. Destek grupları gruba katılanların ortak sorunlarını paylaşmaları ve birbirlerine duygusal destek vermeleri için ortam sağlar.

Ohio Devlet Üniversitesinde 2003 yılında yapılan bir araştırmada meme kanseri teşhisi ile yeni ameliyat olan bir grup kadının stres belirtileri, destek kaynakları, beslenme biçimleri, egzersiz yolları ve sigara içip içmedikleri araştırılmıştır. Ayrıca bağışıklık sistemlerinin ne derece iyi çalışıp çalışmadığı da test edilmiştir.
Araştırma bulgularına göre araştırmanın başında kadınların hepsinin stres düzeyleri çok yüksekti ve bu durum sağlık durumlarını etkiliyordu. Kansere bağlı ortaya çıkan stres düzeyinin yüksekliği bağışıklık sistemini de olumsuz etkilemekteydi. Bağışıklık sisteminin stresten olumsuz etkilenmesi kadınları birçok hastalıklara ve hatta kansere karşı bile savunmasız kılıyordu.

Daha sonra kadınları iki gruba ayırmışlar; birinci grup daha küçük gruplara ayrılmış, sağlıklarının ve tedavilerinin konuşulduğu düzenli grup toplantılarına katılmışlar. İkinci grup ise herhangi bir grup toplantısına katılmamış. Dört ayın sonunda bütün kadınlar araştırmanın başında sorulan aynı sorulara tekrar cevap vermişler ve aynı araştırmalardan geçmişler.

Küçük gruplara katılan kadınlara stres azaltma yöntemleri ve sağlıklı yaşam biçimleri öğretilmiştir. Gruplar haftada bir toplanmışlardır. Bazı toplantılarda kadınlar sadece yaşadıklarını anlatmışlar ve birbirlerine destek vermişlerdir. Stresle başa çıkma yöntemlerinden biri olan aşamalı kas gevşetme tekniği öğretilmiştir.
Aile bireylerinden ve etraflarındaki insanlardan yardım isteyebilmeleri için kendine güvenme ve hakkını savunma eğitimi de yapılmıştır.

Gruplarda konuşulan en popüler konulardan birisi beslenme alışkanlığı idi. Hastalar diyetlerinden yağ oranını nasıl azaltacaklarını, meyve ve fiber oranlarını nasıl çoğaltacaklarını ve sağlıklı beslenme yollarını öğrenmişlerdir.

Kadınlara egzersize başlamaları, sigarayı bırakmaları ve düzenli ilaç kullanmaları için yardımcı olunmuştur.
Araştırmanın sonunda küçük gruplara katılan kadınların stres ve kaygı düzeylerinde düşüş görülmüş, desteklendiklerine dair olumlu duyguları artmış ve sigara içmeleri azalmıştır. Hastalıklarına karşı da dirençleri artmıştır. Küçük gruplara katılmayan kadınlarda aynı gelişmeler görülmemiştir.
Bu araştırma; kanserli hastaların tedavileri ile aynı zamanda destek gruplarına katıldıkları takdirde beden, akıl ve duygusal yönden güçlendiklerini göstermektedir.

Yapıları ve faaliyetleri bakımından değişik destek grupları vardır. Kimilerine göre destek grupları gerginliği, kaygıyı, yorgunluğu ve kafa karışıklığını önlemektedir. Dr David Spiegel’in 1989 da yaptığı bir araştırmaya göre grup terapisi meme kanserli kadınların hastalıklarıyla daha iyi başa çıktıklarını ve daha uzun süre yaşadıklarını göstermiştir. Bu tarihten sonra kanserli hastalar için oluşturulan destek gruplarına olan talep artmıştır.

Destek gruplarının bazıları davranış ve belirtiler (semptomlar) (Örn. Ağrı, yorgunluk) üzerine, bazıları da duygular üzerine odaklanır. Destek gruplarının çoğu planlı ve kısa sürelidir. Bilgilendirici, duygusal ve sosyal destek sağlayıcı, stresle başa çıkma ve gevşeme (relaxation, rahatlama) tekniklerini içeren gruplardır.
Kanserli hastalarda stres görülmesi normaldir. Stresi doğuran faktörler geleceğin belirsiz oluşu, hastalığın geleceğinin tahmin edilememesi, yetersizlikler ve maddi zorluklardır.

Stresin en çok rastlanan belirtileri rahat uyku uyuyamama, yorgunluk, bedenle ilgili ağrılar, acı, kaygı, huzursuzluk, gerginlik ve baş ağrısıdır.

Stres yönetme ve stresi azaltma amaçlı destek grupları aşamalı kas gevşetme ve yönlendirilmiş imgeleme tekniklerine odaklanır, hastalara kaygılarıyla başa çıkma teknikleri öğretilir.

Kimilerine göre rahatlama (gevşeme) grupları kanserin neden olduğu ağrıyı hafifletir ve ameliyat sonrası iyileşmeyi çabuklaştırır. Kimilerine göre gevşeme grupları kemoterapi nedeniyle ortaya çıkan bulantı ve kusmayı azaltır.

Gevşeme gruplarına katılan kanser hastalarının psikolojik sıkıntılarında ve stres düzeylerinde küçük ama önemli derecede azalmalar olmuştur.

Gevşeme ve olumlu telkinler içeren yönlendirilmiş imgeleme hastaların stres düzeyini azaltır, güçlüklerle başa çıkma becerilerini geliştirir, psikolojik ve duygusal yönden destekler ve yaşamlarında değişiklik yapabilmelerine yardımcı olur. Yönlendirilmiş imgeleme ilaçlarla birlikte uygulandığında, kanserli hastaların ağrılarının kontrolünde etkili olabilmektedir.

2005’te yayınlanan bir Güney Kore araştırmasına göre, 30 meme kanseri hastasına aşamalı kas gevşetme ve yönlendirilmiş imgeleme teknikleri konusunda eğitim verilmiştir. Diğer 30 kişilik grup ise hiç eğitim almamıştır. Daha sonra iki gruba da kemoterapi uygulanmıştır. Aşamalı kas gevşetme ve yönlendirilmiş imgeleme teknikleri konusunda eğitilmiş grupta kemoterapiye bağlı olarak ortaya çıkan bulantı ve kusma diğer gruba göre daha az görülmüştür. Ayrıca diğer grupla karşılaştırıldığında eğitim gören hastalarda daha düşük kaygı ve depresyon düzeyi görülmüştür. Tedaviden altı ay sonra bile eğitilen grup üyelerinin yaşam kalitesi, eğitim almayan gruba göre daha iyi olmaya devam etmiştir.

Psikolog Mehtap Tamer
www.yasamatolyesi.biz
mehtap.tamer@yasamatolyesi.biz